Groene A.P.P.E.L.S.

Voedingsadviesbureau

Inleiding

Hieronder kun je lezen wat natuurvoeding en biologische voeding is, waarom je voor deze voeding kunt kiezen en wat enkele van de gezondheidseffecten zijn.

In het verleden werd natuurvoeding vaak geassocieerd met het alternatieve circuit. Er werd bijvoorbeeld gedacht aan mensen met sandalen en geitenwollen sokken, die vegetarische burgers eten. Dat stereotype is allang niet meer van toepassing. In deze hectische maatschappij komen steeds meer mensen tot het inzicht dat het belangrijk is om goed voor zichzelf te zorgen, en dat het niet altijd goed is om naar de commercie te luisteren. Er worden manieren gezocht om een gezondere levensstijl aan te nemen en daar hoort natuurlijk ook gezondere voeding bij.

De keuze voor natuurvoeding en biologische voeding ligt dan voor de hand. Veel mensen kiezen pas voor natuurvoeding nadat ze zijn geconfronteerd met hun eigen teruglopende gezondheid (zoals diabetes, vermoeidheidsklachten of huidklachten) of zieke mensen in hun omgeving. Het is echter ook mogelijk dat er wordt gekozen voor een gezondere voeding vóórdat er sprake is van een gezondheidsprobleem. Het maken van een keuze is voor veel mensen een bewustwordingsproces. Ze komen tot het inzicht dat een gezonde levensstijl niet alleen bijdraagt aan een langer leven, maar ook meer levenskwaliteit oplevert.

Natuurvoeding is dus voor mensen die bewust in het leven staan, die het belangrijk vinden wat en hoe ze eten. Ook wordt het steeds meer een trend om natuurvoeding te eten en bewuster te leven. Natuurvoedingswinkels en boerenmarkten zijn in opkomst, het woord ‘groen’ is een hip woord.

 

Wat is natuurvoeding?

Natuurvoeding wordt over het algemeen gedefinieerd als voeding van zo oorspronkelijk mogelijke kwaliteit. Daaronder wordt verstaan dat de voeding zoveel mogelijk in eigen tempo groeit, zonder gebruik van bestrijdingsmiddelen. De bereiding vindt plaats zonder kunstmatige toevoegingen en met behoud van de oorspronkelijke pure smaak. Daarbij worden alle waardevolle bestanddelen behouden. Meestal zijn deze natuurlijke voedingsproducten afkomstig uit de biologische en biologisch-dynamische landbouw.

Samengevat, is natuurvoeding:

  • Zo puur mogelijk; ongeraffineerde (onbewerkte) voeding en volle producten zonder toevoegingen.
  • Eerlijke voeding; eerlijk voor de dieren en milieuvriendelijk geteeld.
  • Eerlijk voor de mens door producten fairtrade te verhandelen en de boer een eerlijke prijs te geven.
  • Vers; groenten en fruit uit het seizoen en uit de regio. Hierdoor is er een zo kort mogelijke tijd van grond tot mond.
  • Biologisch geteeld; zonder bestrijdingsmiddelen. Een gezonde wijze voor zowel bodem, plant, dier als mens.
  • Maar ook met een maaltijd bewust samengesteld met verschillende groenten, granen, eiwitten(peulvruchten, vette vis en weinig vlees), de juiste vetten, kruiden en specerijen en dat met liefde en aandacht bereidt.

 

Wat is biologische voeding?

Biologisch is dé manier om lekker en divers eten te produceren met respect voor de natuur, zonder chemische bestrijdingsmiddelen of kunstmest. Integrale duurzaamheid en diversiteit staan centraal. Dit komt tot uiting in de vier basisprincipes van de biologische landbouw: billijkheid, ecologie, zorg en gezondheid.

Gezondheid
Biologische landbouw moet de gezondheid van bodem, plant, dier, mens en de planeet als een ondeelbaar geheel in stand houden en versterken.

Ecologie
Biologische landbouw moet gebaseerd zijn op levende ecologische systemen en kringlopen, met hen meewerken, ze versterken en in stand houden.

Billijkheid
Biologische landbouw moet gebaseerd zijn op relaties die billijkheid waarborgen met betrekking tot de gemeenschappelijke omgeving en ontwikkelingsmogelijkheden.

Zorg
Biologische landbouw moet met voorzorg en verantwoordelijkheid worden beoefend, om de gezondheid en het welzijn van de huidige en toekomstige generaties en hun leefomgeving te beschermen.

Zij is de enige bestaande manier van voedselproductie die gebouwd is op idealen én in wettelijke regelgeving en controles is verankerd. Biologische producten zijn te herkennen aan het ‘groene blaadje’: het Europese keurmerk dat vanaf 1 juli 2012 op alle verpakte biologische voeding moet staan. Het ‘groene blaadje’ – dat overigens ook in zwart of wit afgedrukt mag worden – betekent dat het product voldoet aan de wettelijke eisen voor biologische productie, en dat een strenge controle plaatsvindt door een onafhankelijke organisatie: Stichting Skal.

 

Waarom natuurvoeding en/of biologische voeding?

De filosofie achter natuurvoeding is dat voedsel in de puurste vorm gegeten dient worden. Dit heeft tot gevolg dat je proeft hoe je eten werkelijk hoort te smaken. Hoe minder de voeding is bewerkt, hoe meer voedend voor lijf en geest. Onderzoek wijst op hogere voedingswaarden in natuurvoeding dan in het meeste voedsel dat de supermarkten verkopen. Bovendien is natuurvoeding minder belastend voor het milieu, omdat er alleen natuurlijke bestrijdingmiddelen worden gebruikt. Daarmee is natuurvoeding ook nog eens duurzamer.

Gezondheid is voor veel consumenten een belangrijke reden om voor biologisch te kiezen. Biologisch eten wordt geproduceerd zonder kunstmest, chemische bestrijdingsmiddelen, hormonen of gentechnologie. In Nederland bevat 7% van de niet-biologische producten te veel restanten van bestrijdingsmiddelen, volgens cijfers van de Voedsel en Waren Autoriteit uit 2006 en 2007.

In 2008 bevestigt een studie weer dat het verstandig blijft om voor bio te kiezen, omdat hieruit blijk dat veel gewasbeschermingsmiddelen, die in de EU worden toegepast, schade kunnen toebrengen aan de hersengroei van foetussen en jonge kinderen. In juni 2009 is een overzichtsrapport Voedselkwaliteit, veiligheid en gezondheid van biologische producten gepubliceerd door LBI en RIKILT, dat een overzicht geeft van de meest actuele literatuur. Dit levert een heldere opsomming van geconstateerde verschillen, inclusief een mate van zekerheid. Hieronder staat een samenvatting van de belangrijkste conclusies. Bij elke conclusie is een robuustheidscore gegeven (volgens Bionext.nl). Een conclusie gebaseerd op meerdere goed uitgevoerde studies met consistente resultaten geeft een hoge zekerheid (****). Een conclusie gebaseerd op enkele kleine studies die niet meer dan een eerste aanwijzing betekenen, geeft een lage zekerheid (*).

Voedingsstoffen plantaardige producten
****: Biologische groenten en fruit bevatten meer bioactieve stoffen zoals antioxidanten. Dit is in meerdere studies met verschillende producten gevonden.
****: Het eiwitgehalte van biologische graanproducten is lager in vergelijking tot gangbare graanproducten. Dit is in meerdere studies consistent gevonden.
***: Biologische groenten en fruit bevatten gemiddeld een hoger gehalte aan vitamine C. Dit is herhaalde malen gevonden in goed uitgevoerde studies. Het gaat hier wel om een gemiddeld gehalte; niet alle studies laten consequent een hoger niveau bij biologische producten zien.
**: Biologische producten bevatten gemiddeld meer mineralen. Echter, resultaten zijn niet consistent en meerjarige studies laten zien dat verschillen tussen jaren vaak groter zijn dan verschillen tussen teeltsystemen.
**: Biologische producten bevatten gemiddeld meer droge stof.
*: Het eiwitgehalte van biologische graanproducten bevat meer essentiële aminozuren. Er zijn echter weinig studies uitgevoerd. Resultaten uit recente studies geven tegenstrijdige resultaten.

Voedingsstoffen dierlijke producten
***: Biologische melkproducten bevatten een hoger gehalte aan omega-3 en CLA vetzuren dan gangbare melkproducten. Dit is in meerdere studies consistent gevonden. Dit lijkt vooral samen te hangen met het type voer, met name het aandeel vers gras en kan naast biologisch ook voor andere low-input systemen gelden.
**: Biologische melkproducten bevatten een hoger gehalte aan vitamine E en β-caroteen dan intensief geproduceerde gangbare melkproducten. Dit is vooral duidelijk in de zomerperiode. De invloed van voer lijkt hier zo groot dat de invloed van het systeem hieraan ondergeschikt is.
*: Er zijn nog weinig en vaak inconsistente gegevens bekend om aan te geven dat biologische melkproducten afwijkend zijn op het gebied van mineralen.

Voedselveiligheid plantaardige producten
****: Er zijn duidelijke aanwijzingen dat biologische producten eerder minder dan meer schimmeltoxines bevatten dan gangbare producten.
***: Het nitraatgehalte van biologische gewassen ligt over het algemeen lager dan bij gangbare gewassen. Echter, af en toe worden voor sommige producten ook tegengestelde resultaten gevonden.
***: Er zijn een beperkt aantal vergelijkende studies waaruit blijkt dat gangbare producten meer residuen van gewasbeschermings-middelen bevatten dan biologische. Dit mag op basis van de regelgeving ook worden verwacht. Eventuele gehaltes gevonden op gangbare producten zijn vrijwel altijd onder de norm.
**: Er zijn geen aanwijzingen dat biologische granen, aardappelen en groenten meer zware metalen bevatten. Soms lijkt het loodgehalte iets verhoogd maar de hoeveelheden blijven onder de norm.

Voedselveiligheid dierlijke producten
****: Er zijn duidelijke aanwijzingen dat eieren van hennen met vrije uitloop meer dioxines bevatten. Deze resultaten zijn in verschillende publicaties beschreven. Door gerichte maatregelen blijven de gehaltes onder de norm.
***: Er zijn duidelijke aanwijzingen dat de prevalentie (= het vóórkomen) van antibioticaresistente bacteriën bij biologische varkens en kippen lager is dan bij gangbaar gefokte dieren.
***: Er zijn duidelijke aanwijzingen dat de prevalentie van Campylobacter bij biologische vleeskuikens hoger is.
*: Er zijn lichte aanwijzingen dat de prevalentie van Salmonella bij biologische varkens lager is.

Gezondheid
**: Biologische voeding kan mogelijk een rol spelen bij de bescherming tegen allergische klachten of bij de goede opbouw van het immuunsysteem. Aanwijzingen zijn terug te vinden in verschillende studies, zowel bij mens als dier. Echter, deze moeten nog in andere studies worden bevestigd.
*: Mogelijk is er een licht verhoogde vruchtbaarheid bij dieren/mensen die biologische producten eten. Het aantal studies en de kwaliteit van de studies is echter onvoldoende om een conclusie te kunnen trekken.
*: Mogelijk hangt de consumptie van biologische voeding samen met een lager lichaamsgewicht. Eerste aanwijzingen hiervoor zijn terug te vinden in dierstudies en een enkele studie bij mensen.
*: Mogelijk hangt de consumptie van biologische voeding samen met een lager risico op chronische ziekten zoals hart- en vaatziekten en kanker. Een hoger gehalte aan antioxidanten in biologische producten, een hoger antioxidatief effect van biologische extracten op groei van kankercellen, hogere antioxidantniveaus in het bloed en een lager percentage vetweefsel in biologisch gevoede dieren zouden potentieel tot dit effect kunnen leiden.

Overige effecten

Kinderen die de eerste twee jaar van hun leven biologische zuivel krijgen, hebben 30% minder kans op eczeem. Moeders die biologisch eten, hebben meer CLA’s (gezonde vetzuren) in hun moedermelk. (Bron: bionext.nl).

Naast gezondheidseffecten zijn er natuurlijk ook positieve effecten van biologische landbouw op het gebied van biodiversiteit, dierenwelzijn, klimaat, milieuverontreiniging en de wereldvoedselproductie.

Deze effecten zijn weergegeven op de website http://www.bionext.nl/content/bio-wetenswaardigheden.